Çok Pinli SMD Cihazları Ütü ile Lehimleme
20 Eylül 2008 | 
Yazar: 
Bu uygulamadaki amaç çok pinli SMD (bakınız: SMT) cihazları PCB’ye ütü ile nasıl lehimlenebileceğini anlalatmaktır. Amatör elektronikçilerin bile ellerinin altında kolaylıkla bulunabilen malzemelerle yapılan bu işlem çok pinli SMD malzemelerle çalışmanızı bir hayli kolaylaştıracak.
Gerekli malzemeleri de sayarak uygulamayı adım adım açıklayalım.
Ben bu yöntemi, pinleri altında olan bir GSM modül için uyguladım. Modülün alttan resmi şöyle:
Bunu bir adaptör kartına lehimleyerek, babadan kalma “bacak”lı forma getirmeye çalıştım. Başarılı da oldum. Üstte gördüğünüz modülü şu karta lehimledim.
Gerekli malzemeler:
- 1 adet buharsız ütü, elektrikli tava ya da dumansız ızgara. Düz yüzeyli ve ısı kontrolü olan herşey işinizi görür.
- Biraz alüminyum folyo
- Krem (macun) lehim (Dikkat! Flux’tan bahsetmiyoruz. İçinde lehim parçacıkları olan gümüşi renkli yoğun macundan bahsediyoruz.)
- Şeffaf bant
Lehimlenecek malzeme ve lehimlenecek olan kartı alkol ile iyice temizleyerek işe başlıyoruz. Lehim temas noktalarını iyice parlatmak ana koşul. Temizledikten sonra bu alanlara elle dokunmamak lazım ki cilt yağları oraları kirletmesin.
Temizlikten sonra parçanın lehimleneceği kartı alıyoruz. Lehim yapılacak noktaları, şeffaf bant ile “maske” içine alıyoruz. Üstteki resimde dikkatli bakılınca “maske”ler gözüküyor. Sadece lehimlenecek alanlar maske dışında kalmalı.
Maskeleme işlemi de bitince, yassı bir spatula ya da benzer birşeyle (Tabi ki oldukça ufak boy bir şey kullanmanız lazım. Ben, simit saraylarında çay karıştırmak amaçlı verilen tahta çubukları kullandım. Tavsiye edilir.) krem (macun) lehim, maskelediğimiz alanlara dikkatlice uygulanır.
Benim kullandığım krem (macun) lehim şudur:
Ben bunu Çinliler’den aldım, dolayısıyla dandik bir şey. Normalde krem (macun) lehimler soğuk zincir ile teslim edilir, bir saklama sıcaklığı vardır ve son kullanma tarihi olur. Bunlara uyulmadığı takdirde bozulur. Tabi bunlar pahalıdır ve seri üretim işleri için kullanılır. Bu benim kullandığımın fiyatı 3 lira gibi bir şeydi. Ve aslında oldukça az kullanıldığı için çok uzun süre kullanılır diye tahmin ediyorum.
Dikkat edilecek husus, ne kadar uygulanacağı. Bunu ancak sürerken anlayabileceksiniz. Zaten çok kolay sürülen bir malzeme değil. Çok kalın sürmemek lazım ki yakın pinler kısadevre olmasın. Çok ince sürmemek lazım ki iki yüzeyin arasını doldurabilsin. Bu tamamen gözle ve deneyimle anlaşılabilecek bir durum. Yaparken anlıyorsunuz zaten. Benim ilk denemem ve başarılı oldum. Sizin için de çok zor olmayacağını tahmin ediyorum.
İşlem sonrası görüntü şöyle:
Düzgünce krem (macun) lehimi uyguladıktan sonra maskeleri söküyoruz.
İşlem sonrası görüntü şöyle:
Görebildiğiniz gibi alt taraf çok güzel düzgünken üst taraf öyle değil. Biraz aceleye geldi. 
Opsiyonel Aşama
Ben yaptım, çünkü mümkündü. Padların (PCB üzerindeki yollar) arasından sivri bir cisimle geçerek, oralardaki macun (krem) lehimleri kaldırdım. Böylece lehimin eriyince yandaki padlara (PCB üzerindeki yollar) sarkıntılık edip kısadevre ihtimalini ortadan kaldırdım. Ama zaten ince bir şekilde sürdüğümüz için, sanıyorum bu işlemi yapmasaydım da başarılı bir şekilde olurdu.
Opsiyonel Aşama Bitiş
Bundan sonra son aşamalara doğru geliyoruz. Lehimlenecek malzemeyi, maskelenmiş ve macunlanmış yüzeye çok dikkatli bir şekilde, kaydırmadan bırakıyoruz. Kaydırmak demek, lehimin de kayması demek. Titremeyen ellerin faydası burada görülüyor. Bu işlemi tek seferde yapmalısınız. Sonradan düzeltme yaparsanız, alttaki macunu da oradan oraya gezdirmiş oluyorsunuz. Bu macunun yan pada (PCB üzerindeki yollar) da geçmesi demek oluyor. Oturttuktan sonra hafifçe bastırın (titretmeden) ki tam otursun.
Son aşama: Ütü.
Ütüyü masanın üzerine tabanı size bakacak şekilde koyun ve sabitleyin. Tabanın ortaları en fazla ısınan bölüm, burayı tercih edeceğiz. Ütünün o kısmına alüminyum folyoyu yayıp, üzerine de dikkatli bir şekilde lehimlenecek malzememizi getiriyoruz. Kartın üzerinde modül şeklinde, alttan komple ısıtılacaklar. Kartın boş taraflarından hafifçe bastırarak alüminyum folyuyu düzeltiyoruz. Folyonun amacı tam düz olmayan ütü veya tam düz olmayan kartların arasındaki boşlukları minimuma indirmek. Tabi işlem bitince hızlı bir şekilde ütünün üzerinden alma işine de yarıyor. Ütüyü maksimum dereceye alıyoruz.
Ütünün üzerine folyoyu, folyonun üzerine malzemeyi koyunca, ütünün fişini takıyoruz ve başlıyoruz izlemeye.
Yaklaşık 1 dakika sonra alüminyum folyo tütmeye başlayacak. Bu aşamadan sonra tüm dikkatinizle macun (krem) lehime odaklanın. Bir köşeden başlayarak sihirli bir şekilde bildiğiniz lehime dönüşmeye başlayacak, yani sıvılaşacak. Dikkatle izleyin, tüm pinler lehimlendiği an folyodan tutarak tüm zerzevatı ütünün üzerinden, son kez sallamayarak masanın üzerine alıyoruz ve soğutuyoruz. Soğuma işlemi kendi kendine olmalı, yavaş yavaş. Üflemeyin.
Benim GSM modülün üzerindeki plastik yazılar biraz kaydı ama sorun değil.
İşlem tamam 
Sonuç:
Düzenleme – 10/10/08
Lehim pastası olarak yazılan malzemenin doğru adının macun lehim veya krem lehim olduğunun öğrenilmesi üzerine yazıda gerekli düzenlemeler yapıldı. Bu uyarısından dolayı savant26 adlı üyemize teşekkür ederiz.
Bağlantılı Yazılar
Kategoriler 
Etiketler: 4 Yorum Yapılmış
Yorum Yapın ya da Soru Sorun
Yorum yapabilmeniz ya da soru sorabilmeniz için giriş yapmanız gerekmektedir.
Hoşgeldiniz, Ziyaretçi.Lütfen giriş yapın veya kayıt olun.
E-posta adresinize aktivasyon iletisi gelmediyse lütfen buraya tıklayın.
Tecrübeni paylaştığın için teşekkürler Hazar,
Benimde çorbada tuzum olsun.
Bir noktaya açıklık getirmek istiyorum.
Hazar’ın “lehim pastası” diye bahsettigi ve resmini de verdigi malzemenin asıl adı krem lehim veya macun lehim diye Türkçe isimlendirirlen malzemedir. Hazar’ın ısrarla lehim pastası demesinin sebebi, ambalajında Solder paste yazmasında kaynaklanıyor sanırım. Hatalı tercüme sonunda; Ingilizce “paste” sozcugunun Türkçe karşılıgının pasta olacagı varsayılmış. Oysa “Paste” sözcüğünün Türkçe karşılığı macun, hamur, tutkal dir. Hazar’ın anlattığı şekilde lehim yapmak için malzeme ararken lehim pastası diye arasanız, satıcılar size bildigimiz lehim pastası verirler. Bu işlem için almanız gereken malzeme krem lehim veya macun lehim olmalı.
Katkılarınız için çok teşekkürler…
Kısa zamanda konun yazarı Hazar ile bu konu hakkında irtibata geçilip, gerekli düzenlemeler yapılacaktır.
Hazar yetişti.
Sayın savant26, gerçekten de dediğiniz gibi bu malzemeyi Karaköy piyasasından temin etmeye kalkınca aynı problemi yaşadım. Her sakallıya dede diyemeyeceğimiz gibi her paste’a pasta diyemeyeceğimiz de belgelendi böylece. Yorumunuz ve verdiğiniz düzeltici bilgi için teşekkür ederim. Sanırım Alper de yazıyı düzenleyecektir.
Saygılar.
Merhabalar;
Yazıda gerekli düzenlemeler yapılmıştır. “Pasta” olarak geçen yerler macun lehim ya da krem lehim olarak değiştirilmiştir. Yazıda bulunan ve adında “pasta” sözcüğü geçen resimlerde de ad değişikliği en kısa sürede yapılacaktır.
Sayın savant26;
Doğru bilgi aktarmamızı sağladığınız için ilginize çok teşekkür ederim.